Το Κλειδί στο Συρτάρι

Φωτογραφία του Ανδρέα Σουβαλιώτη*

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ 31/10/2026

Υπάρχει ένα κλειδί σε ένα συρτάρι στο σπίτι μου που δεν ανοίγει πια καμία πόρτα.

Δεν θυμάμαι ακριβώς πότε το έβαλα εκεί. Ξέρω μόνο ότι ανήκε σε έναν χώρο που είχα χτίσει, σχεδόν από το μηδέν, με χρόνια δουλειάς, αποφάσεων και προσωπικής επένδυσης. Ένα γραφείο που κάποια στιγμή επέλεξα, συνειδητά και με πεποίθηση, να αφήσω σε άλλα χέρια. Ήταν η σωστή απόφαση, και το πιστεύω ακόμη.

Κι όμως, το κλειδί παραμένει εκεί, χωρίς καμία πρακτική χρησιμότητα και χωρίς κάποια ιδιαίτερα πειστική εξήγηση για το γιατί δεν το έχω πετάξει.

Θα μπορούσα να πω ότι το κράτησα από νοσταλγία. Θα ήταν η πιο εύκολη απάντηση, μόνο που δεν νοσταλγώ εκείνον τον χώρο όσο θα περίμενε κανείς. Νομίζω πως αυτό που με συνδέει με το κλειδί είναι κάτι διαφορετικό. Κάποτε άνοιγε μια πόρτα πίσω από την οποία ήμουν ένας πολύ συγκεκριμένος άνθρωπος.

Είχα έναν ρόλο, μια καθημερινότητα, ευθύνες που με περίμεναν κάθε πρωί. Υπήρχαν άνθρωποι που με αναζητούσαν για συγκεκριμένους λόγους, πράγματα που περνούσαν από τα χέρια μου, μια ολόκληρη εκδοχή της ζωής μου που είχε αποκτήσει τη δική της κανονικότητα. Σήμερα η ζωή μου είναι διαφορετική, και εκείνος ο άνθρωπος, κατά κάποιον τρόπο, δεν υπάρχει πια με την ίδια μορφή.

Το παράξενο είναι ότι δεν θα ήθελα απαραίτητα να επιστρέψω σε εκείνη την περίοδο. Κι όμως, υπάρχει κάτι μέσα μου που θέλει να τη διατηρήσει. Αναρωτιέμαι πόσοι από εμάς κρατάμε τέτοια μικρά απομεινάρια μιας προηγούμενης ζωής: μια παλιά κάρτα εισόδου, ένα αντικείμενο από ένα γραφείο που έχουμε εγκαταλείψει, μια φωτογραφία ανθρώπων με τους οποίους κάποτε μοιραζόμασταν σχεδόν κάθε μέρα. Αντικείμενα που έχουν χάσει τη χρησιμότητά τους, αλλά διατηρούν μια παράξενη συναισθηματική βαρύτητα. Ίσως επειδή ορισμένα πράγματα τα κρατάμε για να θυμόμαστε όσα ζήσαμε, ενώ άλλα τα κρατάμε για να θυμόμαστε ποιοι ήμασταν όταν τα ζούσαμε.

Έχουμε μάθει να μιλάμε για την αλλαγή σαν να είναι κυρίως μια απόφαση. Μια νέα δουλειά, ένας άλλος ρόλος, μια μετακόμιση, μια νέα ζωή. Συνήθως υπάρχει μια ημερομηνία που σηματοδοτεί το πριν και το μετά, μια υπογραφή, μια ανακοίνωση ή μια τελευταία ημέρα. Μπορεί όμως να έχουμε φύγει από έναν χώρο και να συνεχίζουμε για καιρό να σκεφτόμαστε σαν να βρισκόμαστε ακόμη εκεί, να αντιδρούμε με τις συνήθειες ενός παλιού ρόλου ή να αναζητούμε, σχεδόν ασυναίσθητα, την αίσθηση του ανήκειν που μας προσέφερε μια προηγούμενη καθημερινότητα, ακόμη κι όταν η νέα μας ζωή είναι καλύτερη.

Ο William Bridges, που μελέτησε τις ανθρώπινες μεταβάσεις, έκανε μια διάκριση που βρίσκω ιδιαίτερα εύστοχη: η αλλαγή αφορά όσα συμβαίνουν στη ζωή μας, ενώ η μετάβαση αφορά την εσωτερική διαδικασία μέσα από την οποία προσαρμοζόμαστε σε αυτά. Μια αλλαγή μπορεί να συμβεί μέσα σε μία ημέρα. Η ψυχολογική μετάβαση, όμως, ακολουθεί τον δικό της χρόνο.

Ίσως γι' αυτό μπορούμε να είμαστε απολύτως βέβαιοι για το μέλλον που επιλέξαμε και ταυτόχρονα να αισθανόμαστε θλίψη για κάτι που αφήσαμε πίσω. Μια θλίψη που δεν ζητά επιστροφή, αλλά την αναγνώριση ότι κάτι υπήρξε και ότι είχε σημασία. Ότι μια περίοδος της ζωής μας μπορεί να έχει ολοκληρωθεί χωρίς να έχει πάψει να αποτελεί μέρος της ιστορίας μας.

Σκέφτομαι πόσο συχνά παραβλέπουμε αυτή τη διάσταση στο επαγγελματικό περιβάλλον. Όταν σχεδιάζεται μια αναδιάρθρωση, μια διαδοχή ή μια αλλαγή ευθυνών, η προσοχή στρέφεται εύλογα στη λειτουργία: ποιος αναλαμβάνει τι, πώς μεταφέρεται η γνώση, ποιες διαδικασίες πρέπει να προσαρμοστούν. Σπάνια, όμως, αναρωτιόμαστε τι συμβαίνει στον άνθρωπο που αφήνει πίσω έναν ρόλο ο οποίος, για χρόνια, αποτελούσε μέρος της ταυτότητάς του, ακόμη κι αν ο ίδιος επιδίωξε αυτή την αλλαγή.

Οι ρόλοι μπορούν να αλλάξουν μέσα σε μία συνεδρίαση.

Η αίσθηση του ποιοι είμαστε χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο για να τους ακολουθήσει. Πιστεύω ότι εδώ βρίσκεται μια ευθύνη που συχνά υποτιμούμε. Όποιος αποφασίζει για μια αλλαγή οφείλει να κατανοεί και τι αφήνουν πίσω τους οι άνθρωποι που επηρεάζονται από αυτήν. Να αναγνωρίζει όσα πρόσφεραν, τη σημασία που είχε γι' αυτούς ο ρόλος τους και τον χρόνο που μπορεί να χρειάζονται για να βρουν τη θέση τους στη νέα πραγματικότητα. Γιατί μια αλλαγή μπορεί να είναι σωστή ως απόφαση και ταυτόχρονα δύσκολη για τους ανθρώπους που τη ζουν. Και οι δύο αυτές αλήθειες αξίζουν την ίδια προσοχή.

Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι μιας αλλαγής να είναι να αποδεχτούμε ότι ένας ρόλος μπορεί να έχει τελειώσει, χωρίς να έχει χάσει τη σημασία του για εμάς. Ότι μπορούμε να προχωράμε μπροστά, κρατώντας κάτι από τον άνθρωπο που υπήρξαμε.

Το κλειδί είναι ακόμη στο συρτάρι μου. Ίσως κάποια μέρα το πετάξω, ίσως και όχι. Δεν αισθάνομαι πια την ανάγκη να εξηγήσω γιατί το κρατάω.

Κάποτε υπήρχε μια πόρτα. Και για ένα διάστημα της ζωής μου, ήμουν ο άνθρωπος που την άνοιγε.